رفع نم دیوار گچی | راهنمای کامل تشخیص، ترمیم و جلوگیری

رفع نم دیوار گچی یکی از مهم‌ترین کارهایی است که باید هنگام مشاهده اولین نشانه‌های رطوبت انجام شود. دیوارهای گچی بسیار حساس هستند و در صورت وجود رطوبت زیاد، به راحتی نم زده و خراب می‌شوند. نم می‌تواند رنگ دیوار گچی را تغییر دهد و حتی باعث پوسته‌شدن و ریختن گچ شود. به همین دلیل، با دیدن نشانه‌هایی از نم باید هر چه سریع‌تر اقدام و مشکل را برطرف کنید. در این مقاله مراحل و راهکارهای مؤثر برای رفع نم دیوار گچی را توضیح می‌دهیم.

نشانه‌های نم دیوار گچی

پیش از هر کاری لازم است مطمئن شوید که مشکل ایجاد شده واقعاً مربوط به رطوبت است یا خیر. نم در دیوار گچی معمولاً نشانه‌های مشخصی دارد و با کمی دقت می‌توان آن را از لکه‌های معمولی یا کثیفی تشخیص داد. مهم‌ترین نشانه‌های نم دیوار گچی عبارت‌اند از:

• تغییر رنگ دیوار و ایجاد لکه‌های زرد، قهوه‌ای، خاکستری یا سبز در یک نقطه مشخص
• باد کردن گچ و ایجاد برجستگی یا ناصافی روی سطح
• پوسته‌پوسته و جدا شدن رنگ از روی سطح
• ریزش یا پودر شدن گچ هنگام لمس قسمت آسیب دیده
• ایجاد ترک‌های سطحی همراه با تورفتگی یا بادکردگی
• بوی نم یا بوی کپک در همان بخش از فضا
• سردتر بودن ناحیه نم‌دار نسبت به سایر قسمت‌های دیوار هنگام لمس
• مشاهده رد خیسی در بخش نم داده

قبل از رفع رطوبت دیوار گچی چه کارهایی باید انجام دهیم؟

برای رفع اصولی نم دیوار گچی، پیش از شروع هرگونه ترمیم لازم است چند نکته مهم را بررسی کنید. این بررسی‌ها به شما کمک می‌کند علت اصلی ایجاد نم را شناسایی کرده، از بازگشت دوباره مشکل جلوگیری کنید و ترمیمی ماندگار و استاندارد انجام دهید. با انجام چند اقدام ساده می‌توانید از آماده بودن دیوار برای مرحله ترمیم اطمینان حاصل کنید.

قطع منبع رطوبت

در ابتدا باید منبع رطوبت را پیدا و قطع کنید. در غیر این صورت هر کاری انجام دهید، دیوار مجدداً خراب خواهد شد. برای پیدا کردن منبع رطوبت در کنار بررسی ظاهری، می‌توانید از یک دستگاه رطوبت‌سنج ساختمانی استفاده کنید تا شدت نم را بهتر شناسایی کنید. به طور کلی، منابع اصلی رطوبت عبارت‌اند از:

• نشتی لوله: اگر می‌دانید لوله‌ها کجا قرار دارند و لکه نم در همان بخش‌ها دیده می‌شود یا دیوار در یک نقطه خاص سرد و مرطوب است، به احتمال زیاد لوله نشت کرده است. در چنین حالتی باید از متخصص کمک بگیرید تا مسیر لوله بررسی شود.
• نفوذ رطوبت از حمام یا سرویس بهداشتی مجاور: اگر دیوارِ پشت سرویس یا یک محیط مرطوب دچار نم‌زدگی شده است، احتمال زیادی وجود دارد که رطوبت از همان بخش به دیوار منتقل شده باشد. این مشکل معمولاً در اثر تخریب بندکشی‌ها و باز شدن درزها ایجاد می‌شود. در چنین شرایطی لازم است تمامی بندها و کاشی‌ها به‌دقت بررسی شده و هرگونه ایراد موجود برطرف گردد.
• ریزش آب از سقف یا طبقه بالاتر: اگر نم در نواحی نزدیک سقف دیده می‌شود، احتمال دارد که آب از طبقه بالا یا سقف وارد شود. برای قطع رطوبت باید منبع نشتی در طبقه بالا یا سقف را شناسایی و تعمیر کنید.
• نفوذ آب باران از پنجره، تراس یا نمای ساختمان: گاهی آب باران از طریق درز پنجره، بندهای خراب نما یا شیب‌بندی اشتباه و ناودان وارد دیوار می‌شود. در این موارد درزها، آب‌بندی و… باید تعمیر گردند.
• رطوبت زیاد فضا به دلیل تهویه ضعیف: اگر نم‌زدگی به دلیل تعریق دائمی دیوار ایجاد شده باشد، علت آن می‌تواند رطوبت بالای محیط باشد. در چنین شرایطی می‌توان با استفاده از تهویه مناسب، دستگاه‌های رطوبت‌گیر و به‌طور کلی ایجاد جریان هوا، به خشک ماندن سطح دیوار کمک کرد و از نفوذ رطوبت به داخل گچ جلوگیری نمود.
• نشت شلنگ یا شیر آب: گاهی نم‌زدگی تنها به این دلیل ایجاد می‌شود که شلنگ یا شیر دارای نشتی جزئی است و آب به‌صورت مداوم با دیوار تماس دارد. در این حالت، کافی است شلنگ تعویض یا شیر تعمیر شود. اگر نم از قسمت پایین دیوار به سمت بالا حرکت می‌کند، به احتمال زیاد عایق‌کاری کف دچار مشکل شده است. در این شرایط باید کف از نظر نشتی لوله‌ها و وضعیت عایق‌بندی به‌طور دقیق بررسی شود

بررسی وسعت آسیب‌دیدگی

برای شروع، باید وسعت نم‌زدگی را بررسی کنید. این کار حتی با یک بررسی چشمی ساده هم امکان‌پذیر است و به شما کمک می‌کند میزان خرابی و حجم کار ترمیم را بهتر برآورد کنید. اگر نم‌زدگی فقط در یک بخش کوچک از دیوار دیده می‌شود، معمولاً با ترمیم همان ناحیه می‌توان مشکل را برطرف کرد. اما اگر نم در طول دیوار یا تا سقف گسترش پیدا کرده باشد، احتمالاً با رطوبتی قدیمی‌تر و جدی‌تر مواجه هستید. در این حالت، ترمیم به زمان، دقت و مصالح بیشتری نیاز دارد.

گاهی نیز نم‌زدگی هم‌زمان در چند دیوار مشاهده می‌شود. این وضعیت نشان‌دهنده گستردگی بالای رطوبت است و معمولاً به وجود یک نشتی بزرگ یا نقص جدی در عایق‌بندی ساختمان اشاره دارد. اگر با نم‌زدگی دیوارهای سیمانی هم مواجه هستید، پیشنهاد می‌کنیم مقاله «رفع نم دیوار سیمانی | راهنمای تشخیص علت و برطرف کردن نم» را مطالعه کنید تا با روش‌های اصولی تشخیص و ترمیم آن آشنا شوید.

بررسی عمق نم

شدت و عمق نم از دیگر موارد مهمی است که باید پیش از اقدام به ترمیم بررسی شود. نم سطحی معمولاً فقط به لایه‌ی رویی گچ آسیب می‌زند؛ اما نم عمیق به لایه‌های زیرین نفوذ کرده و رفع آن به روش‌های تخصصی‌تر و زمان بیشتری نیاز دارد. برای تشخیص عمق نم، می‌توانید از روش‌های زیر استفاده کنید:

• تغییر رنگ گچ را بررسی کنید. اگر تغییر رنگ بسیار کم‌رنگ باشد و هنگام لمس، گچ همچنان سفت و محکم باقی مانده باشد، معمولاً نم از نوع سطحی است.

• بخش نم‌دار را با انگشت فشار دهید. رطوبت باعث نرم شدن گچ می‌شود؛ اگر گچ به‌راحتی پوسته شود یا با فشار انگشت چند میلی‌متر فرو برود، نشان‌دهنده نفوذ نم به لایه‌های عمیق‌تر است.

• روند گسترش نم را مشاهده کنید. اگر نم از کف دیوار شروع شده و تا ارتفاع مشخصی بالا آمده باشد، معمولاً با رطوبت بالارونده روبه‌رو هستید که در دسته نم‌های عمقی قرار می‌گیرد.

مراحل رفع نم دیوار گچی

برای این که بتوانید نم دیوار گچی را به خوبی برطرف کنید، لازم است پیش از شروع ترمیم، چند نکته مهم را بررسی کنید. این مرحله کمک می‌کند علت اصلی نم را پیدا کنید، از تکرار مشکل جلوگیری کنید و ترمیمی ماندگار و اصولی داشته باشید. با انجام چند کار ساده می‌توانید مطمئن شوید که دیوار آماده ترمیم است:

برداشتن گچ و رنگ آسیب دیده

بعد از خشک شدن دیوار، بخش‌های از گچ را که بادکرده، پوسته‌پوسته و خیس شده را بردارید:

• اگر نم‌گرفتگی عمیق است، ممکن است نیاز باشد تا رسیدن به لایه سالم، گچ بیشتری را بردارید یا حتی کل لایه گچی را جدا کنید. برای این کار می‌توانید از کاتر گچ‌بری یا اره برقی گچ‌بری استفاده کنید. محدوده نم‌زده را مشخص کنید. سپس با کاتر برش دهید. پس از آن گچ‌های خیس را با استفاده از کاردک جدا کنید. بهتر است کمی بیشتر از محدود ه نم را تمیز کنید تا مطئن شوید که گچ اطراف بخش مدنظر نیز خشک و سالم است.
• اگر نم سطحی است، کافی است یک لایه نازک از گچ را جدا کنید. این کار را با کاردک یا سنباده انجام دهید. فقط قسمت‌هایی را بردارید که چسبندگی خود را از دست داده‌اند.

نکته: اگر نم دیوار گچی ناشی از نشت لوله باشد، احتمالاً هنگام تعمیر لوله، بخش آسیب‌دیده را برداشته‌اید. در این صورت، کافی است صبر کنید تا دیوار کاملاً خشک شود و سپس ترمیم را شروع کنید.

زیرسازی درست

اگر پس از برداشتن گچ‌های آسیب‌دیده، سطح زیرکار همچنان مرطوب است، با استفاده از پنکه، بخاری یا وسایل مشابه آن را کاملاً خشک کنید. پس از خشک شدن سطح، نوبت به عایق‌کاری می‌رسد. در این مرحله می‌توانید از مواد ضدآب مانند چسب‌های عایق بی‌رنگ و مقاوم در برابر رطوبت استفاده کنید.

در صورتی که ناچار شده‌اید گچ را تا رسیدن به بلوک یا آجر جدا کنید، توصیه می‌شود یک لایه ملات ضدآب روی سطح اجرا شود. سپس اجازه دهید این ملات، چسب یا پرایمر ضدآب به‌طور کامل خشک شود و بعد مراحل گچ‌کاری را ادامه دهید.

گچ‌کاری مجدد

در این مرحله باید دیوار را با یک لایه گچ مناسب ترمیم کنید. ابتدا ملات گچ را آماده کنید. اگر میزان آسیب محدود است، اجرای یک لایه نازک گچ معمولی کفایت می‌کند؛ اما در مواردی که نم شدید بوده، بهتر است از گچ‌های مقاوم در برابر رطوبت استفاده شود. در چنین شرایطی ممکن است لازم باشد گچ در چند لایه اجرا شود تا سطح ترمیم‌شده کاملاً با سایر بخش‌های دیوار یکدست شود. در پایان، اجازه دهید گچ به‌ طور کامل خشک شود.

سنباده‌کاری و رنگ زدن

پس از خشک شدن کامل گچ، سطح دیوار را با سنباده صاف و یکنواخت کنید. در صورت وجود سوراخ‌ها یا ناهمواری‌های کوچک، آن‌ها را با بتونه مناسب پر کنید. اگر قصد رنگ‌آمیزی دیوار را دارید، حتماً اجازه دهید بتونه نیز به‌ طور کامل خشک شود. در نهایت، بخش ترمیم‌شده را با رنگ‌های مقاوم در برابر رطوبت رنگ‌آمیزی کنید تا دوام ترمیم افزایش یابد.

نکات ایمنی رفع نم دیوار گچی

در زمان رفع رطوبت دیوار گچی، حتماً از عینک ایمنی، دستکش و ماسک استفاده کنید. زیرا در حین کار ممکن است گرد گچ و کپک در هوا پخش شود. استنشاق این ذرات برای سلامت انسان مضر است و می‌تواند باعث بروز مشکلات تنفسی و واکنش‌های حساسیتی شود. همچنین هنگام سنباده‌کاری یا کندن گچ‌های آسیب‌دیده، بهتر است در و پنجره‌ها را باز بگذارید تا تهویه مناسب برقرار شود.

برای جلوگیری از کثیف شدن محیط، پیش از شروع ترمیم از پلاستیک‌های محافظ برای کف و دیوارها استفاده کنید و روی مبلمان و سایر وسایل نیز روکش بکشید تا از آسیب و آلودگی آن‌ها جلوگیری شود.

نحوه پاک کردن لکه نم روی دیوار گچی

گاهی نم سطحی است؛ به گچ آسیبی نزده، هنوز به عمق نفوذ نکرده و تنها موجب تغییر رنگ دیوار شده است. در این حالت می‌توانید با روش‌های ساده، لکه نم را پاک یا کم‌رنگ کنید. توجه داشته باشید که این کار فقط زمانی مؤثر است که منبع رطوبت برطرف شده باشد؛ در غیر این صورت، این روش‌ها تنها پاک‌سازی سطحی خواهند بود. ابتدا سطح دیوار را با دستمال مرطوب تمیز کرده و اجازه دهید کاملاً خشک شود، سپس از یکی از محلول‌های زیر استفاده کنید:

• سرکه و آب: سرکه سفید خاصیت ضدقارچ و ضدباکتری دارد و با کمک آن می‌توانید تیرگی ناشی از نم را تا حدی از روی سطح دیوار پاک کنید. سرکه سفید و آب را به نسبت یک به سه مخلوط کنید. سپس دستمال نرمی را آغشته به این محلول کنید. دستمال را خیلی آرام روی لکه بکشید. این کار لکه‌های سطحی و هاله‌های خفیف نم را تا حد زیادی کم می‌کند.
• جوش شیرین: مقداری جوش شیرین را روی دستمال مرطوب بریزید و سپس به ‌آرامی روی لکه بکشید. این روش لکه را روشن‌تر می‌کند و بوی نم را نیز کاهش می‌دهد. در نهایت، با دستمالی تمیز سطح را پاک کنید.
• آب اکسیژنه: دستمالی را به آب اکسیژنه ۳ درصد آغشته کنید. سپس آن را به ‌آرامی و در یک جهت روی لکه بکشید. حرکت دست نباید دورانی یا رفت و برگشتی باشد، زیرا ممکن است رنگ نم را به بخش‌های دیگر انتقال دهد.
• آب و مایع ظرف‌شویی: چند قطره مایع ظرف‌شویی را با آب مخلوط کنید. سپس دستمالی تمیز را به این محلول آغشته کنید و روی لکه بکشید.

نکته: اگر لکه نم قدیمی باشد، امکان پاک کردن آن با روش‌های خانگی دشوار یا حتی غیرممکن است. این روش‌ها معمولاً موجب کم‌رنگ شدن لکه می‌شوند؛ اما نمی‌توانند آن را به طور کامل حذف کنند. در نهایت، بهترین روش در این زمینه این است که لایه تغییر رنگ داده را سنباده بکشید و سپس یک لایه نازک گچ یا رنگ روی آن بخش اعمال کنید.

علت نم دیوار گچی

دیوار گچی به دلایل مختلفی می‌تواند نم بگیرد، از جمله:

• وجود رطوبت مداوم در اطراف دیوار مثل حمام یا آشپزخانه
• خطای اجرایی در مراحل ساخت یا بازسازی مثل عدم عایق‌کاری صحیح
• انتقال رطوبت از سازه یا مصالح مجاور
• رطوبت بالارونده از کف
• تجمع بخار آب و نبود تهویه کافی
• ترک‌ها و ضعف سطحی در دیوار
• فرسودگی مصالح قدیمی

روش‌های جلوگیری از نم گرفتن دیوار گچی

روش‌های مختلفی برای جلوگیری از بازگشت نم در دیوارهای گچی وجود دارد که مهم‌ترین آن‌ها عبارت‌اند از:

• استفاده از تهویه مناسب در فضاهای مرطوب مانند سرویس بهداشتی و آشپزخانه
• درزگیری اصولی ترک‌ها، شکاف‌ها و شیارهای سطح دیوار
• تعمیر و آب‌بندی درز پنجره‌ها برای جلوگیری از نفوذ آب به داخل
• استفاده از پوشش‌های محافظ مانند رنگ‌ها و عایق‌های مقاوم در برابر رطوبت (از جمله عایق‌های نانو)
• بررسی و کنترل دوره‌ای تأسیسات و لوله‌ها برای پیشگیری از نشتی

جمع‌بندی

رفع نم دیوار گچی زمانی نتیجه درستی می‌دهد که تمامی مراحل ترمیم را به درستی پیش بروید و از مصالح عایق و ضدرطوبت استفاده کنید. در غیر این صورت نم دوباره برمی‌گردد و هزینه‌ و زمانی که برای ترمیم گذاشته بودید، بر باد می‌رود. پیشنهاد می‌کنیم همیشه به نشانه‌های نم توجه کنید و قبل از گسترده شدن آن، ترمیم‌های لازم را اجرا کنید. در غیر این صورت تعمیر می‌تواند دشوار، زمان‌بر و پرهزینه شود. شما چه مصالحی را برای عایق‌بندی درست دیوار گچی پیشنهاد می‌کنید؟ لطفا نظرات و تجربیات خود را در این زمینه با ما به اشتراک بگذارید.

منابع

https://terrazzo-usa.com/waterproof-wall-plaster

https://www.protectahome.co.uk/building-preservation/damp-proofing/damp-plaster

https://www.coreconservation.co.uk/solution/damp-patches-on-plasterboar

https://homebuildingandsurveyingcompany.co.uk/damp-proofing-plaste

https://www.kenwoodplc.co.uk/blog/common-misconceptions-about-replastering-a-damp-wall

https://nanotitanco.com/page/plaster-en

https://www.ultratechcement.com/for-homebuilders/home-building-explained-single

https://www.youtube.com/watch?v=8tjeIdkPpGU